บิล เกตส์

Bill Gates · William Henry Gates III
สหรัฐอเมริกา · 1955–ปัจจุบัน

นักเรียนที่โทรหาบริษัทใน Albuquerque เพื่อเสนอขายซอฟต์แวร์ที่ยังไม่ได้เขียน แล้วสร้างบริษัทที่ศาลสหรัฐระบุว่ามีส่วนแบ่งระบบปฏิบัติการพีซีเกิน 90% ก่อนจะต้องเรียนรู้ในศาล (และพลาดมือถือ) ว่าความสำเร็จก็พาปัญหามาให้ [3][4]

สรุปใน 30 วินาที

• ใคร: เกิดปี 1955 ที่ Seattle ลาออกจาก Harvard ปี 1975 เพื่อร่วมก่อตั้ง Microsoft กับ Paul Allen เป็น CEO 25 ปี ส่งไม้ต่อให้ Steve Ballmer ปี 2000 ลงจากตำแหน่งประธานบอร์ดปี 2014 ปัจจุบันเป็นประธาน Gates Foundation [24]
• สร้างอะไร: ธุรกิจ "ขายซอฟต์แวร์" แยกจากฮาร์ดแวร์ ตั้งแต่ BASIC สู่ DOS, Windows และ Office จนในปี 1999 ศาลระบุว่าส่วนแบ่งตลาดระบบปฏิบัติการพีซีของ Microsoft สูงกว่า 90% ติดต่อกันทั้งทศวรรษ [4]
• ปัญหาที่เจอซ้ำ ๆ: คนก๊อปซอฟต์แวร์แทนจ่ายเงิน ลูกค้าไม่ยอมจ่าย ต้องพึ่งยักษ์อย่าง IBM เทคโนโลยีใหม่ (อินเทอร์เน็ต) ที่เกือบมองข้าม คดีผูกขาด ปัญหาความปลอดภัยของ Windows และการพลาดตลาดมือถือ [1][7][8][10]
• ด้านมืด: สไตล์ประชุมที่ดุ ข้อกล่าวหาเรื่องหุ้นจาก Paul Allen คำให้การที่ศาลมองว่าเลี่ยง การใช้อำนาจเหนือตลาด และความสัมพันธ์กับ Jeffrey Epstein ที่เขาเรียกเองว่าเป็น "ข้อผิดพลาดร้ายแรงในการตัดสินใจ" [4][12][24]
• บทเรียนแกนกลาง: เก็บเงินสดไว้ให้ทนความเสี่ยง ออกแบบสัญญาให้ตัวเองถือสิทธิ์ที่ขายต่อได้ ขยับทั้งองค์กรเร็วเมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยน และอย่าประเมินต่ำว่ากติกา/ภาครัฐคือส่วนหนึ่งของธุรกิจ [7][9][10]

ภูมิหลัง

William Henry Gates III เกิดวันที่ 28 ตุลาคม 1955 ที่ Seattle พ่อเป็นทนายความ แม่อยู่ในบอร์ดของ First Interstate BancSystem และ United Way of America [24] เขาตัวเล็กกว่าเพื่อน เคยถูกแกล้ง และครอบครัวชอบให้แข่งขัน มีรางวัลให้ผู้ชนะและมีโทษสำหรับผู้แพ้ [24] เขาเล่าเองว่าตอนเด็กพ่อแม่พาไปพบนักบำบัด และส่งเข้าโรงเรียนเอกชนที่ห้องเรียนเล็ก ซึ่งเขาบอกว่าเป็นสองสิ่งที่ "ช่วยได้มาก" [6][9]

ตอนอายุ 8 ขวบเขาเคยช่วยระดมทุนให้ลูกเสือ Cub Scouts ด้วยการขายถั่ว 179 ปอนด์ [22] ตอนอายุ 13 เขาเข้าโรงเรียน Lakeside ที่ชมรมแม่ใช้เงินจากการขายของมือสองซื้อเครื่อง Teletype ต่อสายเข้าคอมพิวเตอร์เครื่องใหญ่ให้นักเรียนใช้ [5][24] เขาเขียนโปรแกรมเล่นเกม tic-tac-toe เป็นงานแรก แล้วกลุ่มเพื่อน (รวม Paul Allen และ Kent Evans) ก็ไล่หาโอกาสใช้เวลาเครื่อง โดนบริษัทคอมพิวเตอร์ห้ามเข้าช่วงหนึ่งหลังไปใช้ช่องโหว่ในระบบ แล้วเสนอหาบั๊กแลกเวลาเครื่อง [24] ปี 1971 โรงเรียนจ้างให้ทำระบบจัดตารางเรียน (Evans เสียชีวิตจากอุบัติเหตุปีนเขาก่อนงานเสร็จ) และตอนอายุ 17 เขากับ Allen ตั้ง Traf-O-Data ทำเครื่องนับรถบนชิป Intel 8008 [24]

เขาเข้า Harvard ฤดูใบไม้ร่วงปี 1973 หลังสอบ SAT ได้ 1590 จาก 1600 [24] และเรียนอยู่สองปีก่อนลาออก ตอนให้สัมภาษณ์ในปี 2025 เขาย้ำว่าปัจจัยที่ทำให้ประสบความสำเร็จมีทั้งนิสัยจดจ่อ พ่อแม่ จังหวะเวลา และการได้พบ Kent กับ Paul "ถ้าเปลี่ยนอะไรไปไม่มาก ความสำเร็จก็อาจน้อยกว่านี้มาก" [6] ผู้วิจารณ์หนังสือ Source Code ใน The Guardian ก็สังเกตว่าเขาพูดถึง "สิทธิพิเศษที่ไม่ได้ทำเอง" ของวัยเด็ก ต่างจากมหาเศรษฐีหลายคนที่เล่าเฉพาะเรื่องทำเอง [21]

แนวคิดธุรกิจและวิธีหาเงิน

โอกาสที่เห็น: Gates เล่าว่า Paul Allen เป็นคนเอาบทความเรื่องกฎของ Gordon Moore (ชิปแรงขึ้นสองเท่าทุกสองปีหรือราวนั้น) มาให้ดู และตอนแรกเขาตอบว่า "คุณล้อเล่นใช่ไหม" แต่พอตรวจแล้วก็จริง [17] ข้อสรุปของเขาคือพลังคำนวณจะ "ไม่จำกัด" (คำเขาเอง) ตัวที่เป็นข้อจำกัดจึงเป็นซอฟต์แวร์ [8] เขาเล่าว่าตอนนั้นรู้สึกว่า "มีบางอย่างกำลังเกิดที่คนอื่นไม่เห็น" [16] และวาดภาพ "คอมพิวเตอร์ในทุกโต๊ะและทุกบ้าน" ซึ่งคนในยุคนั้นมองว่าเพ้อฝัน [9][19]

โมเดลรายได้ (อธิบายแบบง่าย): ผู้สื่อข่าว Bloomberg ที่ตามข่าว Microsoft มานานสรุปว่า ก่อนหน้านั้นทุกคนขายฮาร์ดแวร์แล้วแถมซอฟต์แวร์ แนวคิดใหม่คือให้ซอฟต์แวร์เป็นธุรกิจของตัวเอง [7] พูดง่าย ๆ คือแยกซอฟต์แวร์ออกมาเป็นสินค้า แล้ว "ให้สิทธิ์ใช้" (license) แก่ผู้ผลิตหลายราย ตัวอย่างที่เห็นชัดคือ

• ปี 1975 ได้ค่าลิขสิทธิ์ต่อชุดจาก MITS ผู้ผลิต Altair [27]
• BASIC ของ Microsoft ไปอยู่ในเครื่อง Apple II, TRS-80 และ Commodore PET (Gates พูดเองว่า "ทุกเครื่องมี Microsoft BASIC") [7] ซึ่งภายหลังเป็นสัญญาราคาคงที่ [27]
• MS-DOS ถูก license ให้กว่า 70 บริษัทภายในหนึ่งปี [26]
• ปี 1996 เขาอธิบายว่า Windows, ซอฟต์แวร์เซิร์ฟเวอร์ และ Office รวมกันเกิน 90% ของธุรกิจ ส่วนบริการออนไลน์/คอนเทนต์ เป็น "ส่วนที่ยังพิสูจน์ได้น้อยที่สุด" [11]

ต้นทุนและเงินทุน: เขาบอกว่า Microsoft ไม่ใช่ธุรกิจที่ใช้ทุนหนัก ช่วงต้นอาศัยเงินที่เขาหามาได้ตั้งแต่มัธยมจากงานเขียนโปรแกรม แล้วขายหุ้น 5% ให้บริษัทร่วมลงทุนรายหนึ่งเพื่อได้ที่ปรึกษา (กรณีที่ 4) [8] บริษัทเข้าตลาดหุ้นวันที่ 13 มีนาคม 1986 ราคาเปิด 21 ดอลลาร์ [38][40] เขาถือหุ้นราว 44.9% ตอน IPO และขึ้นเป็นมหาเศรษฐีพันล้านอายุน้อยที่สุดในปี 1987 ตอนอายุ 31 [24]

หลักคิดที่เขาเล่าเอง:

• ต้อง "hardcore" ในช่วงแรก: เขาบอกว่าเพื่อให้ Microsoft สำเร็จ "เราต้องเป็นสิ่งที่ผมเรียกว่า hardcore" [9] แต่ภายหลังเตือนว่า "ไม่แนะนำ" ให้ใครเลียนแบบการไม่มีวันหยุด [8]
• ซอฟต์แวร์แพลตฟอร์มเป็นตลาดผู้ชนะกินรวบ: ความต่างเล็กน้อย เช่น มีแอปแค่ 90% ของอีกฝั่ง อาจพาไป "หายนะ" ได้ [8]
• ไม่มีอนาคตที่รับประกัน: เขาพูดในปี 1996 ว่า Microsoft ต่างจาก Disney หรือ Coca-Cola ที่ "อีก 10-20 ปีก็ยังอยู่บนยอด" ถ้าปีหน้าทำไม่ถูก "คนอื่นจะมาทำแทน" [10]

เส้นทางสำคัญ

กรณีศึกษา: ปัญหาและวิธีแก้

หมายเหตุการอ่าน: "ทางเลือกที่มีตอนนั้น" ในบางกรณีเป็นการไล่ให้เห็นภาพโดยผู้เขียนจากบริบทที่ตรวจได้ ไม่ใช่รายการที่ Gates เล่าเอง ส่วน "ข้อสังเกต/บทเรียน" คือการตีความของผู้เขียน ส่วนเหตุผลที่อ้างว่าเป็นของ Gates มาจากถ้อยคำของเขาตามที่ระบุเลขอ้างอิงเท่านั้น

กรณีที่ 1: ขายก่อนสร้าง เมื่อ "ทุกคนกำลังจะทำซอฟต์แวร์ให้คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลเครื่องแรก" — บิล เกตส์

บริษัท: Micro-Soft (ต่อมาคือ Microsoft) · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: เริ่มต้นธุรกิจ, หาลูกค้ากลุ่มแรก · ปัญหา: ทุนน้อย/เริ่มจากศูนย์, ตลาดยังไม่ยอมรับสินค้าใหม่ · ปี: 1974-1975

สถานการณ์: ม.ค. 1975 นิตยสาร Popular Electronics ลงชุดประกอบคอมพิวเตอร์ Altair 8800 ซึ่งเป็นเครื่องที่เกือบทำอะไรไม่ได้ ไม่มีเครื่องพิมพ์ ไม่มีซอฟต์แวร์ [15][5] Gates เล่าว่าเห็นปกที่ Harvard Square แล้วรู้สึกทั้ง "ข่าวดีและข่าวร้าย" เพราะมีคนทำเครื่องบนชิปตามที่ Paul พูดไว้ และเขากลัวว่าอาจมีคนทำซอฟต์แวร์ไปก่อนแล้ว [15] ตอนนั้นเขาเป็นนักศึกษา Harvard ส่วน Allen ทำงานที่ Honeywell ใน Boston [27]

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) เรียนต่อและปล่อยให้คนอื่นทำ (ข) รอให้มีเครื่องจริงแล้วค่อยเขียน (ค) ติดต่อผู้ผลิตทันทีก่อนมีอะไรสักอย่าง ตามที่ Gates เล่า พวกเขาเลือกอย่างหลัง [15]

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: พวกเขาเขียนไปบริษัท MITS ทันทีเสนอทำ BASIC และ MITS ตอบว่าสนใจ [15] ตามบันทึกของ Wikipedia Gates กับ Allen "ไม่มี Altair และยังไม่ได้เขียนโค้ดสำหรับเครื่องนี้" ตอนติดต่อ เพียงต้องการวัดความสนใจ [24] Gates เล่าที่ Harvard ว่า "ผมกลัวว่าเขาจะรู้ว่าผมเป็นแค่นักศึกษาในหอพักแล้ววางสาย แต่เขากลับตอบว่า 'เรายังไม่พร้อม ให้มาหาใหม่ในหนึ่งเดือน' ซึ่งก็ดี เพราะเรายังไม่ได้เขียนซอฟต์แวร์" [3]

พวกเขาสร้างตัวจำลอง Altair บนคอมพิวเตอร์ PDP-10 ของ Harvard แล้วเขียนและทดสอบ BASIC บนนั้น [15][27] โดยจ้าง Monte Davidoff เพื่อนนักศึกษา Harvard มาเขียนส่วนคำนวณเลขทศนิยมให้ [28] ผู้บรรยายสารคดี 60 Minutes (อิงหนังสือของ Allen) บอกว่าใช้เวลาราว 8 สัปดาห์ที่ Harvard และไม่มี Altair จริงให้ทดสอบ [12] Gates ตรวจรหัสคำสั่งเทียบกับคู่มือ Intel ทั้งคืน ส่วน Allen เขียนโปรแกรมโหลดเริ่มต้น (bootstrap loader) บนเครื่องบินไป Albuquerque [15] ตอนสาธิต รอบแรกโหลดเทปไม่ผ่าน รอบที่สองผ่านและขึ้นคำว่า READY [15] Allen เล่าว่าพิมพ์ "print 2+2" แล้วได้ 4 ตั้งแต่ครั้งแรก [12] Gates ให้เหตุผลการออกจาก Harvard ว่าเป็น "ความเร่งด่วนที่จะเป็นคนแรกที่ทำ BASIC บนไมโครคอมพิวเตอร์" [18] และบอกว่า "ผมรู้ว่ามันคือจุดเริ่มต้น และเราอยากไปอยู่แนวหน้า" [5] เขาอ้างเหตุผลสำรองไว้ว่า "ถ้าไม่เวิร์กก็กลับไปเรียนได้ ผมแค่ลาพัก" [24]

ผลลัพธ์: MITS เซ็นสัญญา 22 ก.ค. 1975 จ่าย 3,000 ดอลลาร์ตอนเซ็น และค่าลิขสิทธิ์ต่อชุดที่ขาย (30/35/60 ดอลลาร์ ตามเวอร์ชัน) เพดานรวม 180,000 ดอลลาร์ และ MITS ถือสิทธิ์พิเศษทั่วโลก 10 ปี [27] Allen เข้าทำงานที่ MITS และ Gates ลาพักเรียนไปสมทบ พ.ย. 1975 [24] ผลข้างเคียงคือบริษัทเล็กแต่พึ่งลูกค้ารายเดียว และผลิตภัณฑ์ถูกก๊อป (กรณีที่ 2) ส่วน Microsoft เป็นอิสระจาก MITS ปลายปี 1976 [24]

บทเรียนสำหรับเรา:

• ทดสอบความสนใจของลูกค้าก่อนสร้างเต็มรูป: คำถามแรกของพวกเขาคือ "คุณสนใจไหม" ไม่ใช่ "มาซื้อสิ"
• ลดต้นทุนการพิสูจน์ด้วยเครื่องมือจำลอง (ตัวจำลองบน PDP-10) แทนที่จะรอฮาร์ดแวร์
• ความเสี่ยงต้องมีเพดาน: เขามีทางกลับ (ลาพักเรียน) และมีฝีมือสะสมจากการเขียนโปรแกรมหลายพันชั่วโมง [9]
• ระวังเส้นแบ่งระหว่างบอกความตั้งใจกับอวดว่ามีของแล้ว (ข้อนี้เป็นข้อสังเกตของเราเอง ไม่ใช่คำของ Gates)

นำไปใช้กับ: สตาร์ทอัปที่ขายซอฟต์แวร์/บริการ B2B รายแรก และคนที่ยังเรียนหรือทำงานประจำแต่อยากทดสอบไอเดียก่อนทุ่มเต็มตัว

กรณีที่ 2: คนก๊อปแทนที่จะจ่าย: จดหมายถึงนักเล่นคอมพิวเตอร์ — บิล เกตส์

บริษัท: Micro-Soft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: หาลูกค้ากลุ่มแรก · ปัญหา: ทุนน้อย/เริ่มจากศูนย์, ตลาดยังไม่ยอมรับสินค้าใหม่ · ปี: 1975-1976

สถานการณ์: มิ.ย. 1975 มีผู้นำเทปกระดาษ Altair BASIC รุ่นก่อนวางจำหน่ายไปก๊อปที่ Homebrew Computer Club ประมาณ 50 ชุด [27] สิ้นปี 1975 MITS ส่งเครื่องเดือนละ 1,000 เครื่อง แต่ BASIC ขายได้แค่ "หลักร้อย" ชุด [27] วันที่ 3 ก.พ. 1976 Gates เขียนจดหมายเปิดผนึกในฐาน General Partner ของ Micro-Soft ว่า ผู้ใช้ที่ซื้อ BASIC จริงมีไม่ถึง 10% ของเจ้าของ Altair และค่าลิขสิทธิ์ที่ได้ทำให้เวลาที่ใช้ "คุ้มไม่ถึง 2 ดอลลาร์ต่อชั่วโมง" เขาอ้างว่ามูลค่าเวลาคอมพิวเตอร์ที่ใช้พัฒนาเกิน 40,000 ดอลลาร์ [1] (ตัวเลข 40,000 ถูกตั้งข้อสงสัยโดยคนในวงการสมัยนั้น [27])

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) ปล่อยให้แจกฟรีแล้วหารายได้จากทางอื่น เช่น Apple ที่โฆษณาปี 1976 ว่า "ปรัชญาของเราคือให้ซอฟต์แวร์สำหรับเครื่องของเราฟรีหรือราคาต่ำ" [27] (ข) ประณามต่อสาธารณะ (ค) เปลี่ยนวิธีขายให้คิดเงินจากคนที่ยอมจ่ายแน่ ๆ ซึ่งทำจริงภายหลัง

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: เขาเขียนว่า "ผู้ใช้ส่วนใหญ่ขโมยซอฟต์แวร์ ฮาร์ดแวร์ต้องจ่ายเงิน แต่ซอฟต์แวร์เป็นสิ่งที่แบ่งปันกัน ใครจะสนว่าคนที่ทำจะได้เงินหรือไม่" และเหตุผลหลักคือ "ใครจะมีปัญญาทำงานระดับมืออาชีพฟรี ๆ" [1] เขาจบด้วยว่าอยากได้เงินพอจะ "จ้างโปรแกรมเมอร์สิบคนแล้วท่วมตลาดด้วยซอฟต์แวร์ดี ๆ" [1] จดหมายถูกส่งไปรษณีย์ด่วนถึงสื่อคอมพิวเตอร์หลักทั่วประเทศ [27]

นอกจากการโน้มน้าวเชิงศีลธรรมแล้ว Microsoft ยังเปลี่ยนโครงสร้างสัญญา: หลังจากรับค่าลิขสิทธิ์เป็นกระแสเล็ก ๆ ก็ย้ายไปใช้สัญญาแบบราคาคงที่ เช่น 31,200 ดอลลาร์สำหรับ 6800 BASIC และขาย BASIC ให้ Commodore PET, Apple II, TRS-80 แบบราคาคงที่ [27] Gates บอกในปี 2025 ว่าทั้งสามเครื่อง "มี Microsoft BASIC ทั้งหมด" [7]

ผลลัพธ์: จดหมาย "ไม่เป็นที่นิยมในหมู่นักเล่นจำนวนมาก" แต่เขายังเชื่อว่านักพัฒนาควรเรียกเก็บเงินได้ [24] ผลข้างเคียงของจดหมายคือจุดประกายโครงการ Tiny BASIC ที่นักเล่นหลายคนร่วมกันทำ BASIC ของตัวเองขายราคา 5-10 ดอลลาร์หรือแจกซอร์ส [27] Jim Warren บรรณาธิการ Dr. Dobb's Journal เสนอว่า ถ้าซอฟต์แวร์ราคาถูกจนจ่ายสะดวกกว่าก๊อป ก็จะไม่ถูก "ขโมย" [27] Lee Felsenstein สมาชิกชมรมเล่าย้อนหลังว่า เพราะทุกคนก๊อป Microsoft BASIC จึงกลายเป็น BASIC ที่นิยมที่สุด จน National Semiconductor ต้องมาซื้อใบอนุญาต [27] (ข้อนี้เป็นการตีความของคนฝั่งนักเล่น ไม่ใช่ข้อมูลยอดขายที่ตรวจสอบได้)

บทเรียนสำหรับเรา:

• รู้ว่าใครคือลูกค้าที่ "จ่ายได้จริง": นักเล่นรายบุคคลก๊อปง่าย ผู้ผลิตเครื่องรายใหญ่ยอมจ่ายเป็นก้อน
• อย่าพึ่งการอุทธรณ์ทางศีลธรรมเพียงอย่างเดียว แก้ที่โครงสร้างการขายด้วย
• การกล่าวหาตลาดตัวเองว่า "ขโมย" สร้างศัตรูและทำให้คู่แข่งมีที่ยืน (Tiny BASIC) น้ำเสียงมีราคา
• ตัวเลขชัด ๆ (รายได้เท่ากับ "$2 ต่อชั่วโมง") เล่าเรื่องได้แรงกว่าคำบ่น แต่ต้องพร้อมให้ถูกตรวจสอบ

นำไปใช้กับ: ธุรกิจซอฟต์แวร์ เกม คอร์สออนไลน์ เนื้อหาดิจิทัล และใครที่สินค้าก๊อปง่ายจนยอดขายไม่สะท้อนผู้ใช้จริง

กรณีที่ 3: เซ็นกับ IBM แต่ถือสิทธิ์ขายต่อ ด้วยระบบปฏิบัติการที่ยังไม่ใช่ของตัวเอง — บิล เกตส์

บริษัท: Microsoft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: เติบโต/ขยายกิจการ · ปัญหา: คู่แข่งยักษ์ใหญ่, ทุนน้อย/เริ่มจากศูนย์ · ปี: 1980-1981

สถานการณ์: กรกฎาคม 1980 IBM ติดต่อ Microsoft เรื่องซอฟต์แวร์สำหรับ IBM PC ที่กำลังพัฒนา เริ่มจากให้เขียน BASIC [24] (เรื่องเล่าที่ Wikipedia ระบุว่า แม่ของ Gates พูดถึง Microsoft กับ John Opel ซีอีโอ IBM [24]) IBM ยังต้องการระบบปฏิบัติการ Gates แนะนำให้ไปคุยกับ Digital Research (DRI) เจ้าของ CP/M ซึ่งตกลงกับ IBM ไม่ได้ [24] DRI ไม่ยอมรับข้อเสนอจ่ายเหมา 250,000 ดอลลาร์ของ IBM เพราะต้องการคิดค่าลิขสิทธิ์ตามจำนวนชุด [25] Jack Sams ตัวแทน IBM เล่าปัญหาการเจรจานี้ให้ Gates ฟังและถามว่า Microsoft ให้ระบบปฏิบัติการได้ไหม [24]

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) ปฏิเสธเพราะไม่มี OS (ข) เขียนเองตั้งแต่ศูนย์ (ค) หาระบบที่มีอยู่แล้วมาปรับ ซึ่ง Gates กับ Allen เสนอ 86-DOS ของ Tim Paterson แห่ง Seattle Computer Products (SCP) ที่คล้าย CP/M [24][25]

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: ธ.ค. 1980 Microsoft ซื้อใบอนุญาตแบบไม่ผูกขาดของ 86-DOS ในราคา 25,000 ดอลลาร์ (ตัวเลขนี้ถูกแท็ก "citation needed" ในวิกิ) แล้ว ก.ค. 1981 ซื้อสิทธิ์ทั้งหมดในราคา 50,000 ดอลลาร์ [25] และจ้าง Paterson มาปรับให้ทำงานกับ IBM PC ซึ่ง IBM ส่งคำขอแก้ไขกว่า 300 รายการก่อนยอมรับ [25] ที่สำคัญคือใบอนุญาตที่ให้ IBM อนุญาตให้ Microsoft ขายระบบปฏิบัติการนี้ให้บริษัทอื่นด้วย [25]

เหตุผลที่บันทึกในวิกิ: Gates ไม่เสนอโอนลิขสิทธิ์ให้ IBM เพราะเชื่อว่าผู้ผลิตคอมพิวเตอร์รายอื่นจะลอกฮาร์ดแวร์ของ IBM [24] ส่วนที่ Gates พูดเอง: เมื่อถูกถามถึงช่วงที่ยากที่สุด เขาตอบว่าเขาตั้งราคา "ต่ำมาก ๆ แล้วทำให้ทุกคนเข้าถึงได้" เพราะกลัวว่าคนอื่น (รวมถึง IBM ที่มีทุนและคนเก่ง) จะทำได้เหมือนกัน และเขาเชื่อว่า Microsoft "ทุ่มกับซอฟต์แวร์มากกว่า" [7] ในปี 1996 เขายอมรับว่ามี "องค์ประกอบของโชค" ที่ IBM ยอมพึ่งบริษัทภายนอกแทนที่จะทำเอง [10]

ผลลัพธ์: IBM PC วางตลาด 12 ส.ค. 1981 พร้อม MS-DOS 1.0 [40] ภายในหนึ่งปี Microsoft ออกใบอนุญาตให้บริษัทอื่นกว่า 70 ราย [26] ผู้ดำเนินรายการ NBC Today ปี 1984 แนะนำว่าระบบปฏิบัติการของ Microsoft รันบน IBM PC กว่า 90% [18] และศาลปี 1999 ระบุว่าส่วนแบ่งระบบปฏิบัติการพีซีของ Microsoft เกิน 90% ต่อเนื่องหนึ่งทศวรรษ [4] ผลลบ: SCP อ้างในศาลว่า Microsoft ปิดบังความสัมพันธ์กับ IBM ตอนซื้อ และในที่สุดได้เงินยอมความ 1 ล้านดอลลาร์ [25] ฝั่ง DRI มีเรื่องเล่าว่า Gary Kildall ไปบินเล่นแทนการประชุมกับ IBM ซึ่งวิกิ Kildall ระบุว่าเป็นตำนานที่ Gates และนักข่าวหลายคนมีส่วนเผยแพร่ ส่วนหนังสือ They Made America ที่อาศัยบันทึกของ Kildall สรุปว่า Microsoft "ฉกฉวย" งานของเขา แต่ Microsoft เรียกว่า "ลำเอียงและไม่ถูกต้อง" [29]

ข้อมูลที่ขัดกันและยังไม่ยืนยัน: ค่าตอบแทนจริงที่ IBM จ่าย Microsoft ไม่แน่ชัด วิกิ Bill Gates เขียนว่าส่งให้ IBM ด้วย "ค่าธรรมเนียมครั้งเดียว 50,000 ดอลลาร์" [24] แต่วิกิ 86-DOS ระบุ 50,000 ดอลลาร์เป็นราคาที่ Microsoft จ่ายให้ SCP [25] และวิกิ History of Microsoft ระบุว่า Microsoft ซื้อ 86-DOS "ในราคาไม่ถึง 100,000 ดอลลาร์" [37] จึงไม่ควรอ้าง 50,000 เป็นรายได้จาก IBM

บทเรียนสำหรับเรา:

• เมื่อลูกค้ารายใหญ่ให้สัญญา อย่าดูแค่ราคา ให้ดูว่าสิทธิ์ขายต่อ/ใช้ต่อเป็นของใคร (ข้อสังเกตจากข้อเท็จจริงว่าสัญญายังให้ขายต่อได้ ผลลัพธ์ที่ตามมาคือรายได้จากรายอื่น)
• ถ้าไม่มีสินค้า อาจหา "ชิ้นส่วนที่ใช่" มาประกอบเร็วกว่าสร้างเอง แต่ต้องดูแลความเสี่ยงด้านสิทธิ์และความเข้าใจกับเจ้าของเดิม
• ตั้งราคาต่ำเพื่อสร้างมาตรฐานก่อนคู่แข่งใหญ่จะตื่น (ตามเหตุผลที่ Gates เล่า)
• ยอมรับส่วนของโชคตามที่ผู้ก่อตั้งยอมรับเอง และอย่าแต่งเรื่องคู่แข่งเป็นตัวร้ายเกินจริง

นำไปใช้กับ: ธุรกิจเล็กที่ขายให้ลูกค้ารายใหญ่ (ซัพพลายเออร์ ผู้รับเหมา OEM) และต้องต่อรองสัญญาที่ไม่ทำให้ตัวเองติดกับดักผู้ซื้อรายเดียว

กรณีที่ 4: ลูกค้าไม่จ่าย จึงเก็บเงินสดจ่ายเงินเดือนได้หนึ่งปี และดึงคนที่เติมจุดอ่อน — บิล เกตส์

บริษัท: Microsoft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: เติบโต/ขยายกิจการ, ระดมทุน · ปัญหา: ทุนน้อย/เริ่มจากศูนย์, ทีมและวัฒนธรรมองค์กร · ปี: ปลายทศวรรษ 1970-1981

สถานการณ์: Gates เล่าว่าช่วงต้นเขากังวลเพราะมีลูกค้าล้มละลายหลายราย ขณะที่เขากำลังจ้างคนที่มีลูกและย้ายครอบครัวเข้ามาอยู่ในเมือง [8] ในปี 2025 เขาเล่าว่าบริษัทเคยมี "ข้อพิพาทกับลูกค้า พวกเขาไม่จ่ายเงินเรา" [7] และในพอดแคสต์ Jay Shetty เล่าว่าตอนมีลูกค้าไม่จ่าย รวมถึงลูกค้ารายแรก พ่อ (ซึ่งเป็นทนายความ) แนะนำให้เขา "ยืนหยัดต่อ" [9] (ปีและชื่อลูกค้าไม่ชัดเจนในคลิป)

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) กู้หรือระดมทุนมาเป็นกันชน (ข) ลดการจ้างงาน (ค) เก็บเงินสดสำรองของตัวเองให้มากพอ

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: เขาตั้งกฎ "มีเงินในธนาคารพอจ่ายเงินเดือนทุกคนได้หนึ่งปี แม้ไม่มีใครจ่ายอะไรให้เลย" และบอกว่า "ผมระมัดระวังเรื่องการเงินมาก" [7] เขาคำนวณซ้ำทุกครั้ง "ถ้าไม่มีใครจ่ายเงินผม จะจ่ายพนักงานได้เกินหนึ่งปีไหม" [8] ในเวลาเดียวกันเขาเห็นว่าตัวเองต้องมีคน "จ้างคนเป็น และบอกผมไม่ให้ขายของที่ยังไม่เสร็จ" จึงชวน Steve Ballmer ให้เลิกเรียน MBA ที่ Stanford [8] Ballmer เข้าบริษัท 11 มิ.ย. 1980 เป็นพนักงานคนที่ 30 เงินเดือน 50,000 ดอลลาร์ บวก 10% ของกำไรที่สร้าง ไม่มีหุ้น [31] ตอนจัดโครงสร้างเป็นบริษัทปี 1981 Ballmer ได้หุ้น 8% โดย Gates ออกหุ้นส่วนใหญ่จากของตัวเอง [31] Gates บอกว่าเขาเคยดันสัดส่วนของตัวเองเกิน 60/40 กับ Allen และเมื่อจ้าง Ballmer ได้เอาหุ้นส่วนเกินนั้นมาใช้ [17]

เขายังจ้าง "ผู้ใหญ่" ที่เคยอยู่องค์กรใหญ่ ชื่อ John Shirley (ลูกค้ารายใหญ่จาก RadioShack) ซึ่งช่วยวางแผนการเงิน เขาเล่าว่าบริษัทเคยผลิตเมาส์มากเกินจน "มีคลังสินค้าเต็มไปด้วยเมาส์" [8] ผลคือ "ส่วนผสมระหว่างคนหนุ่มสาวที่มองโลกในแง่ดีเกินจริง กับผู้ใหญ่ที่ขอให้เราคิดสองรอบก่อนทำเรื่องบ้า ๆ สามอย่างต่อวัน" [8] เขายอมรับว่าเคยจ้างคนผิด คือผู้บริหารจาก Tektronix ที่พวกเขา "ลืมสัมภาษณ์" และเมื่อผ่านไปหกสัปดาห์ก็ยังไม่เสียบคอมพิวเตอร์ จึงเห็นว่าไม่ใช่คนที่ใช่ [8]

เรื่องเงินทุน เขาบอกว่าขายหุ้น 5% ให้ Dave Marquardt แห่งบริษัทร่วมลงทุน ได้เงิน 1 ล้านดอลลาร์ ที่มูลค่าบริษัท 20 ล้านดอลลาร์ และเหตุผลที่เล่าคือ "อยากให้เขาให้คำแนะนำเรื่องการตัดสินใจต่าง ๆ" [8] โดยเขาย้ำว่า Microsoft ไม่ใช่ธุรกิจที่ใช้ทุนมาก [8] (ปีที่ขายหุ้นไม่ระบุในวิดีโอ)

ผลลัพธ์: Ballmer เป็นคนที่ Gates บอกว่าถ้าไม่มีเขา (และ Allen) "บริษัทอาจไม่สำเร็จ" [17] Ballmer ขึ้นเป็น CEO ปี 2000 [31] ส่วนต้นทุนมีสองข้อ: ข้อแรก ช่วงที่ Allen ป่วยในต้นทศวรรษ 1980 Allen กล่าวหาว่า Gates สมคบกับ Ballmer ลดสัดส่วนหุ้นของเขา (Allen เล่าใน Idea Man ว่าได้ยินพวกเขาคุยกัน) ซึ่ง Gates ระบุว่าจำเหตุการณ์ต่างออกไป [12][24] ข้อสอง ชีวิตการทำงานแบบ "ไม่เชื่อเรื่องวันหยุด" (เขารู้ป้ายทะเบียนรถของพนักงานทุกคน) ซึ่ง Gates เองบอกว่า "ไม่แนะนำ" [8]

บทเรียนสำหรับเรา:

• กฎเงินสดสำรองแบบง่าย ๆ ("จ่ายเงินเดือนได้ 12 เดือนถ้าไม่มีรายได้") ใช้ได้กับธุรกิจที่ลูกค้าน้อยรายและจ่ายช้า
• จับคู่ผู้ก่อตั้งสายขายเร็ว กับคนที่ชอบถามว่า "ทำเสร็จแล้วหรือยัง" และคนที่เคยอยู่องค์กรใหญ่
• รับนักลงทุนเพื่อ "คำแนะนำ" ไม่ใช่เพียงเงิน ถ้าบริษัทไม่ขาดเงินสด
• เมื่อแบ่งหุ้นให้คนเข้ามาใหม่ ต้องคุยโปร่งใสกับหุ้นส่วนเดิม (ดู "ความผิดพลาดและข้อวิจารณ์")

นำไปใช้กับ: บริษัทรับงานโครงการหรือขายให้ลูกค้าไม่กี่ราย ธุรกิจที่เริ่มจ้างพนักงานครอบครัวต่างจังหวัดและกลัวกระแสเงินสดสะดุด และผู้ก่อตั้งสายเทคนิคที่ต้องหาคนบริหาร

กรณีที่ 5: "คลื่นสึนามิอินเทอร์เน็ต" ปี 1995 เมื่อ Netscape คุกคามฐานที่มั่นของ Windows — บิล เกตส์

บริษัท: Microsoft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: บริหารองค์กรใหญ่, เผชิญวิกฤต · ปัญหา: เทคโนโลยีเปลี่ยน/ถูก disrupt, คู่แข่งยักษ์ใหญ่ · ปี: 1994-1996

สถานการณ์: Netscape ปล่อย Navigator เมื่อ 15 ธ.ค. 1994 และได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว [4] ภายในประมาณ 4 เดือนมีส่วนแบ่งราว 75% [32] ศาลระบุว่า Microsoft กลัวว่า Navigator จะพัฒนาเป็น "แพลตฟอร์ม" ที่นักพัฒนาเขียนโปรแกรมลงไปแทนที่จะเขียนลง Windows [4] Gates เล่าภายหลังว่าอินเทอร์เน็ต "เป็นลำดับความสำคัญที่ห้าหรือหกในรายการ" ก่อนจะรู้ว่าเร็วและลึกกว่าที่กลยุทธ์คาดไว้ [23] (เป็นคำพูดจากสุนทรพจน์ปี 1998 ผ่าน Wikiquote ซึ่งเป็นแหล่งรอง) ส่วนปี 1996 เขาบอก Charlie Rose ว่า "ปี 1994 ผมเขียนเมโมว่าอินเทอร์เน็ตจะสำคัญมาก" แล้วมันก็เติบโตจนกลายเป็น "โอกาสและความท้าทายที่ใหญ่ที่สุด" [10] (เมโมที่เป็นที่รู้จักคือฉบับ พ.ค. 1995 ตามศาล [4] ซึ่งต่างจากปีที่เขาพูดในสัมภาษณ์ จึงอ่านเป็นความจำของเขา)

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) ยึดแผนเดิมและแนวคิดบริการออนไลน์ปิด (MSN) (ข) ซื้อ/เป็นพันธมิตรกับ Netscape (ค) สร้างเบราว์เซอร์ของตัวเองและพ่วงกับ Windows

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: พ.ค. 1995 เขาส่งเมโม "The Internet Tidal Wave" ถึงผู้บริหาร บรรยาย Netscape ว่าเป็น "คู่แข่งใหม่ที่ถือกำเนิดบนอินเทอร์เน็ต" และเตือนว่าเขาดำเนินกลยุทธ์ "หลายแพลตฟอร์ม โดยย้าย API หลักไปไว้ฝั่งไคลเอนต์เพื่อทำให้ระบบปฏิบัติการข้างใต้กลายเป็นของธรรมดา (commoditize)" [4] ในเมโมเดียวกันเขาเขียนว่า "ก่อนอื่นเราต้องมีไคลเอนต์ที่ดีพอ" แต่ "เท่านั้นยังไม่ทำให้คนเลิกใช้ Netscape" [4] (เป็นถ้อยคำที่ศาลคัดมา เพราะต้นฉบับ PDF ที่ DOJ เก็บเป็นภาพสแกน ไม่สามารถอ่านข้อความเต็มได้ [4])

สองก้าวที่ตามมาตามคำวินิจฉัยของศาล: (1) ฤดูร้อนปี 1995 ผู้บริหาร Microsoft พยายามโน้มน้าวให้ Netscape หยุดพัฒนาเบราว์เซอร์ระดับแพลตฟอร์มบน Windows 95 โดยเสนอ "ความสัมพันธ์พิเศษ" และสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลเทคนิคก่อนรายอื่น ในการประชุม 2 และ 21 มิ.ย. [4] ผู้บริหารที่นำทีมออกจากการประชุมอย่างมองโลกแง่ดี แต่อีกคนในทีมเตือนว่า Netscape จะแข่งกับเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตของ Windows เกือบทั้งหมด Gates สรุปว่าคนแรก "ซื่อไปหน่อย" และคนหลังประเมินถูกกว่า (ตามคำวินิจฉัยของศาล) และกลางเดือน ก.ค. ผู้บังคับบัญชาก็สั่งให้ผู้นำทีมเลิกความพยายามหาข้อตกลงกับ Netscape [4] (2) Microsoft ตัดสินใจ "แจกเบราว์เซอร์ฟรี" ทั้งที่รู้ว่า Netscape เก็บเงิน ศาลเขียนว่า ผู้บริหารตัดสินใจเช่นนี้เพื่อเร่งส่วนแบ่งการใช้งาน แม้จะเสียโอกาสรายได้ [4] ศาลประมาณว่า Microsoft ใช้เงินราว 100 ล้านดอลลาร์ต่อปีพัฒนา IE และราว 30 ล้านต่อปีทำการตลาด [4] IE 1.0 ออกกับ Windows 95 Plus! วันที่ 24 ส.ค. 1995 [32]

Gates เล่าในปี 1996 ว่าทีมที่ทำ Windows 95 (ซึ่งมี TCP/IP และเบราว์เซอร์อยู่ในนั้น) ถูกย้ายมาทำซอฟต์แวร์อินเทอร์เน็ต 100% และเขา "ปรับทิศ" งาน interactive TV และ Microsoft Network ภายในราวสองเดือน ก่อนแถลงกลยุทธ์ชัดเจนวันที่ 7 ธ.ค. 1995 [10][40] เขายังอธิบายว่าอุตสาหกรรมเคยหลง interactive TV กันเป็นฝูง และบอกว่า "เมื่อบริษัทเทคโนโลยีเข้าสู่ความคลั่ง ควรถอยออกมาถามว่ามีอะไรที่ถูกต้องจริงไหม" [10]

ผลลัพธ์: ปลายปี 1996 Gates ประเมินว่า Netscape ยังมี 80-85% ส่วน IE มีส่วนใหญ่ของที่เหลือ และคาดว่า IE จะเพิ่มส่วนแบ่ง "มากกว่าสองเท่า" ภายในปี [10] IE แตะสูงสุดเกิน 90% ในปี 2001 และ AOL ซื้อ Netscape 4.2 พันล้านดอลลาร์ ปี 1998 [32] ราคาที่ต้องจ่ายคือคดีผูกขาดในกรณีที่ 6 ผู้สื่อข่าว Bloomberg ที่ติดตาม Microsoft มานานบรรยายว่า Windows 95 ออกมาโดย "ไม่มีอะไรที่เน้นอินเทอร์เน็ต" (คำของผู้สื่อข่าว ไม่ใช่ Gates) [7] ส่วน Wikipedia ระบุว่า Windows 95 วางตลาดโดยไม่มีเบราว์เซอร์ [36]

บทเรียนสำหรับเรา:

• เมื่อคู่แข่งใหม่ทำลายความได้เปรียบหลักของคุณ เช่น "ผู้ใช้ผูกกับแพลตฟอร์มของเรา" ให้เขียนภัยคุกคามเป็นประโยคชัด ๆ แล้วส่งถึงทุกคน
• ประกาศ "เรื่องนี้สำคัญที่สุด" แล้วย้ายคนและเงินจริง ไม่ใช่แค่เขียนในเมโม
• การให้ฟรีเพื่อปกป้องสินค้าแกนหลักได้ผล แต่ต้องชั่งน้ำหนักความเสี่ยงทางกฎหมายถ้าคุณครองตลาด (ข้อสังเกตของเรา)
• ระวังวัฏจักรความคลั่ง: Gates ชี้ว่า interactive TV เป็น "group think" ที่คนจำนวนมากตามกันไป [10]

นำไปใช้กับ: ธุรกิจที่เป็นเจ้าตลาดในประเทศ/จังหวัด และถูกผู้เล่นออนไลน์ (marketplace, แอปจัดส่ง) เข้ามาขโมยลูกค้า

กรณีที่ 6: คดีผูกขาด: ผู้ชนะตลาดถูกฟ้อง และบทเรียนที่ Gates ยอมรับในภายหลัง — บิล เกตส์

บริษัท: Microsoft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: บริหารองค์กรใหญ่, เผชิญวิกฤต · ปัญหา: กฎหมาย/การเมือง/กฎระเบียบ, คู่แข่งยักษ์ใหญ่ · ปี: 1998-2002

สถานการณ์: 18 พ.ค. 1998 กระทรวงยุติธรรมสหรัฐและอัยการสูงสุดหลายรัฐฟ้อง Microsoft ว่าผูกขาดตลาดเบราว์เซอร์ผ่านข้อจำกัดทางเทคนิคและสัญญากับผู้ผลิตเครื่อง [33] ศาลระบุในข้อเท็จจริงว่าส่วนแบ่งระบบปฏิบัติการของ Microsoft เกิน 90% ทุกปีในรอบทศวรรษ และอย่างน้อย 95% ในสองปีล่าสุด [4] Gates ให้ปากคำ 27 ส.ค. 1998 [24]

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) สู้เต็มที่ (ข) เจรจาแบบประนีประนอม (ค) ปรับพฤติกรรมธุรกิจเอง

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: Gates แก้ต่างว่า "Microsoft ทำตามกฎ Microsoft อยู่ใต้กฎ" และเทียบกับ IBM เมื่อ 30 ปีก่อนว่า "คนที่กลัว IBM คิดผิด เทคโนโลยีเปลี่ยนตลอด" [33] คำให้การของเขาถูกนักข่าวหลายคนอธิบายว่า "เลี่ยง" เขาโต้เถียงกับผู้ซักถาม David Boies เรื่องความหมายของคำเช่น "compete" และ "we" และตอบว่า "I don't recall" บ่อยจนผู้พิพากษาหัวเราะตอนเปิดคลิป [24] ในคลิปไฮไลต์ที่ตัดต่อโดยบุคคลที่สาม เขาโต้เถียงเรื่อง "common understanding" กับ "definition" และตอบเรื่อง Java ว่า "ผมไม่คิดว่าใครควบคุม Java ได้ มันเหมือนพูดว่าควบคุม BASIC หรือ COBOL" [14] (ที่ 15:06) ภายหลังเขาล้อตัวเองว่า "ผมรับสารภาพ... ว่าหยาบคายต่อ Boies ใน first degree" (เล่นสำนวนศัพท์กฎหมายว่าผิดขั้นร้ายแรงที่สุด) [24] Wikipedia ยังบันทึกว่า Microsoft ส่งวิดีโอที่ไม่ถูกต้องเป็นหลักฐานอีกชิ้นในคดี (เรื่องความยากง่ายในการติดตั้ง Netscape ผ่าน AOL) [33]

เบื้องหลัง: Gates กับ Ballmer เคยคุยถึงการลาออกถ้าบริษัทถูกแยก "แบบไร้เหตุผล" [33] เมื่อ Ballmer เป็น CEO เขาเลือกยอมความ โดยบอกว่าการถูกรัฐบาลฟ้อง "มีแต่เสียอย่างเดียว" [31] ปี 2001 Brad Smith เข้ามาเป็น General Counsel พร้อมแนวทาง "สร้างสันติภาพ" ตามที่เล่าในรายการ Bloomberg [7]

ผลลัพธ์: 7 มิ.ย. 2000 ศาลสั่งแยก Microsoft เป็นสองหน่วย [33] 28 มิ.ย. 2001 ศาลอุทธรณ์ยกคำสั่งแยก ส่วนหนึ่งเพราะผู้พิพากษา Jackson คุยกับสื่อระหว่างคดี แต่ไม่ยกข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัย [33] 1 พ.ย. 2001 ตกลงยอมความโดยต้องแบ่งปัน API และมีผู้ตรวจสอบ 3 คนเข้าถึงระบบ 5 ปี [33] คำพิพากษาสุดท้ายออกปี 2002 [33] (ไม่ได้ตรวจเนื้อหาข้อกำหนดสุดท้ายจากเอกสารศาล) Gates ภายหลังพูดว่าคดีนี้ "เปลี่ยนหลายอย่างที่ Microsoft ทำ" [5] และในปี 2025 บอกว่า "ในแง่ย้อนมอง เราจัดการได้ดีกว่านี้" และว่าที่เคยโอ้อวดว่า "ไม่มีออฟฟิศใน DC" นั้น "เป็นความผิดพลาด" และบอกว่าเขาเล่าบทเรียนนี้ให้ Mark Zuckerberg ฟังอย่างเปิดเผย [9] ส่วนผลต่อพฤติกรรมจริง วิกิอ้างวารสาร Business & Economic Research ว่าค่าปรับ ข้อจำกัด และการตรวจสอบ "ไม่พอ" ที่จะหยุดการใช้อำนาจตลาด และคดีนี้ส่งผลต่อพฤติกรรม Microsoft น้อย [33] ซึ่งเป็นความเห็นของผู้วิจารณ์รายหนึ่ง

บทเรียนสำหรับเรา:

• ถ้าธุรกิจของคุณใหญ่ในพื้นที่/หมวดสินค้า ให้เตรียมกลไกพูดคุยกับหน่วยงานกำกับตั้งแต่ก่อนถูกร้องเรียน
• ท่าทีต่อผู้ตรวจสอบ (เลี่ยงตอบ ล้อเลียน) เป็นหลักฐานทางภาพลักษณ์ที่ไม่หายไป
• เมื่อผู้นำยืนยันว่า "เราก็แค่ให้ลูกค้าเลือก" ให้ตรวจเทียบกับเอกสารภายในว่าตรงกันหรือไม่ ปี 1996 Gates บอกว่าผู้ใช้ "ไม่ได้พึ่ง" Microsoft แต่ศาลวินิจฉัยว่าผู้ผลิตเครื่องทุกรายเชื่อว่าไม่มีทางเลือกอื่นที่ใช้ได้จริงเชิงพาณิชย์ นอกจาก Windows [4][10]
• ผู้สืบทอด (Ballmer) ที่ยอมความได้เร็วกว่า อาจช่วยให้บริษัทกลับไปทำงานหลักได้ [31]

นำไปใช้กับ: ธุรกิจที่มีส่วนแบ่งสูงในตลาดท้องถิ่น (ตัวแทนจำหน่าย ซูเปอร์มาร์เก็ต แพลตฟอร์มท้องถิ่น) ที่ต้องรับมือกับหน่วยงานกำกับดูแล

กรณีที่ 7: Trustworthy Computing: เมื่อ "ฟีเจอร์" ต้องมาหลัง "ความปลอดภัย" — บิล เกตส์

บริษัท: Microsoft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต · ช่วงธุรกิจ: บริหารองค์กรใหญ่, เผชิญวิกฤต · ปัญหา: เทคโนโลยีเปลี่ยน/ถูก disrupt, ทีมและวัฒนธรรมองค์กร · ปี: 2001-2002

สถานการณ์: Wikipedia ระบุว่าเมโมนี้เกิดจากแรงกดดันของลูกค้ารายใหญ่ (หน่วยงานรัฐ สถาบันการเงิน) เรื่องช่องโหว่ใน Windows ที่เผยจากเวิร์มคอมพิวเตอร์หลายตัว เช่น Code Red และ Nimda [36] (ผู้เขียนวิกิรวมเวิร์มบางตัวที่ภายหลังปีเมโมไว้ในรายการ จึงไม่ได้ตรวจลำดับเวลารายตัว) Gates เขียนเองว่า "ทุกสัปดาห์มีรายงานปัญหาความปลอดภัยใหม่ในซอฟต์แวร์ทุกชนิด รวมถึง Windows, Linux, Unix" และว่าทีมงานแก้ไขได้เร็ว แต่ "ในฐานะผู้นำอุตสาหกรรม เราต้องและควรทำได้ดีกว่า" [2]

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) แก้ช่องโหว่ทีละรายการและปล่อย patch เร็ว (ข) เพิ่มฟีเจอร์ต่อเพราะยอดขายมาจากฟีเจอร์ (ค) เปลี่ยนวิธีทำงานของทั้งบริษัท

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: วันที่ 15 ม.ค. 2002 เขาส่งอีเมลถึงพนักงานเต็มเวลาทุกคนว่า Trustworthy Computing "คือลำดับความสำคัญสูงสุดของงานทั้งหมดที่เราทำ" และให้ความหมายว่า "ระบบคอมพิวเตอร์ที่พร้อมใช้ เชื่อถือได้ และปลอดภัยเท่าไฟฟ้า น้ำประปา และโทรศัพท์" [2] เขาเขียนว่า "เมื่อเรามีทางเลือกระหว่างเพิ่มฟีเจอร์กับแก้ปัญหาความปลอดภัย เราต้องเลือกความปลอดภัย" [2] เหตุผลที่ให้: ถ้าลูกค้าไม่ไว้ใจ ฟีเจอร์ทั้งหลาย "จะไม่สำคัญ" (won't matter) และ "ข้อบกพร่องในผลิตภัณฑ์หรือบริการหรือนโยบายเดียวของ Microsoft ไม่ได้กระทบแค่คุณภาพของแพลตฟอร์ม แต่ยังกระทบมุมมองของลูกค้าต่อบริษัท" [2]

มาตรการที่เขาระบุไว้ในอีเมล: ปรับให้ IIS และ Windows .NET Server ปลอดภัยตั้งแต่ค่าเริ่มต้น (Strategic Technology Protection Program), ให้ทีม Visual Studio .NET ตรวจทบทวนด้านความปลอดภัยทั้งผลิตภัณฑ์ในเดือนธันวาคม, อบรมนักพัฒนาทั้งหมดเรื่องเขียนโค้ดปลอดภัย และ "เลือกความปลอดภัยก่อน" ในการแก้ Outlook เรื่องไวรัสทางอีเมล [2] เขานิยามเสาของแผนเป็น Availability, Security, Privacy [2]

ผลลัพธ์: วิกิระบุว่าเมื่อครบ 10 ปี ริเริ่มนี้ "ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปว่ามีผลบวกต่ออุตสาหกรรม" แม้เริ่มต้นจะมีความสงสัย [36] วิกิยังระบุว่าเป็นเหตุผลหลักที่ Easter egg หายไปจาก Windows และ Office [36] ข้อมูลเชิงตัวเลขว่าช่องโหว่ลดลงเท่าไร ยังหาไม่พบจากแหล่งที่ตรวจได้ และเนื่องจากหลายอย่างยังเกิดต่อ จึงควรอ่านเป็น "การตั้งทิศทาง" มากกว่า "ปัญหาจบ"

บทเรียนสำหรับเรา:

• เมื่อคุณภาพ/ความปลอดภัยทำให้ลูกค้าเสียความเชื่อใจ ผู้นำต้องประกาศเป็นลายลักษณ์อักษรว่าอะไรมาก่อนอะไร (ฟีเจอร์ vs ความปลอดภัย)
• ผูกการตัดสินใจกับตัวอย่างที่คนเข้าใจ (ไฟฟ้า น้ำ โทรศัพท์) แล้วออกมาตรการจับต้องได้ (อบรม ตรวจทบทวน ค่าเริ่มต้นปลอดภัย)
• ลูกค้ารายใหญ่ที่ร้องเรียนคือสัญญาณเร็วที่สุด อย่ารอให้ข่าวเสียหาย

นำไปใช้กับ: ธุรกิจที่ถือข้อมูลลูกค้า (ร้านออนไลน์ คลินิก ฟินเทค) และบริษัทซอฟต์แวร์ที่ชนะด้วยฟีเจอร์แต่เริ่มมีปัญหาคุณภาพ

กรณีที่ 8: ส่งไม้ต่อ Ballmer และพลาดมือถือ — บิล เกตส์

บริษัท: Microsoft · อุตสาหกรรม: ซอฟต์แวร์/อินเทอร์เน็ต, ฮาร์ดแวร์/อิเล็กทรอนิกส์ · ช่วงธุรกิจ: ส่งต่อ/วางมือ, เผชิญวิกฤต · ปัญหา: ส่งต่อธุรกิจ/ผู้สืบทอด, เทคโนโลยีเปลี่ยน/ถูก disrupt · ปี: 2000-2014

สถานการณ์: 13 ม.ค. 2000 Ballmer เป็น CEO ส่วน Gates เป็นประธานและ Chief Software Architect [31][40] ช่วง 14 ปีของ Ballmer รายได้เพิ่มจาก 25 เป็น 70 พันล้านดอลลาร์ กำไรสุทธิเพิ่ม 215% เป็น 23 พันล้านดอลลาร์ แต่ราคาหุ้น "นิ่ง" [31] ปี 2007 Ballmer ประเมินว่า iPhone "ไม่มีทาง" ได้ส่วนแบ่งตลาดสำคัญ [31] (ภายหลังเขาอธิบายว่าอ้างราคา 600-700 ดอลลาร์ที่เขามองว่าสูงเกิน โดยไม่ทันเห็นโมเดลให้ค่ายมือถืออุดหนุน [31]) Windows Phone 7 เปิดตัวปลายปี 2010 [34] ส่วนแบ่ง (ตาม Gartner) อยู่ราว 1.6% ใน Q2 2011 และ 3.6% ใน Q3 2013 [34]

ทางเลือกที่มีตอนนั้น: (ก) ให้ Gates กลับมาคุมต่อ (ข) ส่งต่อให้เพื่อนสนิทที่เป็นผู้บริหารมานาน (ค) จ้างผู้บริหารจากภายนอก (ทางเลือกเหล่านี้เป็นการไล่ให้เห็นภาพโดยผู้เขียน ไม่ใช่รายการที่ Gates เล่า) สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือทางเลือก (ข) และ Gates เล่าว่าดีใจที่ Ballmer ยอมรับตำแหน่งเพื่อให้ตัวเองโฟกัสเทคโนโลยี [31] แต่ WSJ รายงานว่ามีความตึงเครียดในการถ่ายโอนอำนาจ [31] มิ.ย. 2006 Gates ประกาศว่าจะลดบทบาทไปทำงานการกุศล แบ่งงานให้ Ray Ozzie และ Craig Mundie จนเสร็จ 27 มิ.ย. 2008 [24][40]

สิ่งที่เขาตัดสินใจและเหตุผล: เรื่องผู้สืบทอด เขาเล่าว่า "ความกลัวใหญ่ของผมตอนไปทำงานการกุศลคือรู้สึกแย่แค่ไหนถ้า Microsoft ไม่ไปได้ดี" และชมว่า Ballmer ทำได้ดี และ Nadella ทำ "ยอดเยี่ยม" [9] ปี 2013 Ballmer ประกาศเกษียณ Gates อยู่ในคณะกรรมการที่คัดเลือก CEO ใหม่ [31] และ Nadella (ผู้นำกลุ่ม cloud and enterprise) ได้รับเลือกเมื่อ 4 ก.พ. 2014 [41] Gates ลงจากประธานบอร์ดวันที่ 5 ก.พ. 2014 [24]

ส่วนมือถือ Gates บอกในปี 2019 ว่า "ความผิดพลาดที่ใหญ่ที่สุดคือความผิดพลาดในการบริหารของผมที่ทำให้ Microsoft ไม่ได้เป็นอย่างที่ Android เป็น" ซึ่งเขาเรียกว่า "แพลตฟอร์มมือถือที่ไม่ใช่ Apple ซึ่งเป็นของที่ Microsoft ควรชนะโดยธรรมชาติ" และว่าตลาดนี้เป็น "ผู้ชนะกินรวบ ถ้ามีแอปแค่ครึ่งหนึ่งหรือ 90% ของอีกฝั่งก็เดินสู่หายนะโดยสมบูรณ์ มีที่สำหรับระบบที่ไม่ใช่ Apple แค่หนึ่งระบบ" [8] เขายังตั้งคำถามเชิงประมาณว่ามูลค่ารวมอาจเป็น "สี่ร้อยพันล้านดอลลาร์" (เป็นการประเมินคร่าว ๆ ของเขา ไม่ใช่ตัวเลขที่ยืนยัน) [8] ส่วนการซื้อธุรกิจมือถือ Nokia ราว 7 พันล้านดอลลาร์ (ก.ย. 2013) ซึ่ง Ballmer เรียกว่า "การตัดสินใจที่ยากที่สุด" Ballmer เล่าในปี 2016 ว่า Gates ไม่สนับสนุนการลุยฮาร์ดแวร์/สมาร์ตโฟน และเรื่องนี้ทำให้ทั้งสอง "ห่างกัน" [31]

ผลลัพธ์: ปี 2015 Microsoft ตัดมูลค่าการซื้อ Nokia (write-down) ราว 7.6-7.8 พันล้านดอลลาร์ และประกาศเลิกจ้างได้ถึง 7,800 ตำแหน่ง ปี 2016 ตัดอีก 900 ล้านดอลลาร์และเลิกธุรกิจ [35] Windows Phone ปิดอย่างเป็นทางการ ม.ค. 2020 [34] ส่วนฝั่งดี Microsoft ภายใต้ Nadella: หุ้นเพิ่มเกือบ 10 เท่าถึง พ.ย. 2023 หลังช่วง 14 ปีที่แทบไม่โต [41] และบริษัทมีมูลค่าเกิน 1 ล้านล้านดอลลาร์ในเม.ย. 2019 [38] การตีความว่าความล้มเหลวด้านมือถือเกิดจากอะไร (ผู้นำ การเมืองภายใน หรือตลาด) ยังเป็นความเห็นของแต่ละแหล่ง ไม่ใช่ข้อเท็จจริงเดียว

บทเรียนสำหรับเรา:

• ถ้าตลาดเป็น "ผู้ชนะกินรวบ" ต้องลงทุนให้ชนะเร็ว ไม่ใช่ลองไปเรื่อย ๆ ตามที่ Gates ยอมรับ
• ผู้สืบทอดที่สนิทไม่ได้การันตีการปรับตัว ตัวเลขรายได้ดีขึ้นแต่ราคาหุ้นนิ่งเป็นสัญญาณที่ต้องอ่านทั้งสองด้าน
• ก่อนส่งไม้ ให้ตกลงกันว่าผู้เริ่มก่อตั้งจะเข้ามาแทรกแค่ไหน ซึ่งเป็นปัญหาที่ผู้บริหารของ Microsoft เล่าในรายการว่า "long goodbye" ยากเพราะ "บทบาทสลับ" [7] (คำของ Ballmer ในรายการ)
• ยอมรับความผิดพลาดตรง ๆ ช่วยให้คนในองค์กรกล้าเปลี่ยน (ข้อสังเกตของเรา)

นำไปใช้กับ: ธุรกิจครอบครัวที่กำลังส่งไม้ให้รุ่นต่อไป สตาร์ทอัปที่ผู้ก่อตั้งลงมาเป็นประธาน และทุกธุรกิจที่ตลาดเป็น "แพลตฟอร์ม" ผู้ชนะน้อยราย

หลักคิดที่ได้จาก บิล เกตส์

1. ทดสอบความสนใจก่อนสร้างทั้งหมด — ถามว่า "สนใจไหม" ก่อนขายหรือเขียนเต็มรูป (กรณีที่ 1)
2. หาผู้จ่ายตัวจริงแล้วออกแบบสัญญาให้เก็บเงินได้ — เปลี่ยนจากเรียกเก็บรายคนเป็นสัญญากับผู้ผลิต (กรณีที่ 2)
3. ถือสิทธิ์ที่ขายต่อได้ แม้ราคาตอนเซ็นจะเล็ก — ใบอนุญาตที่ให้ IBM แต่ยังขายต่อได้สร้างรายได้ที่ใหญ่กว่า (กรณีที่ 3)
4. เก็บเงินสดเผื่อลูกค้าไม่จ่าย — กฎจ่ายเงินเดือนได้ 12 เดือน (กรณีที่ 4)
5. ดึงคนที่เติมสิ่งที่เราขาด — ผู้ก่อตั้งสายเทคนิคต้องมีคนที่ขอให้ "คิดสองรอบ" (กรณีที่ 4)
6. ยกเรื่องที่เปลี่ยนเกมขึ้นเป็นลำดับหนึ่งอย่างเป็นทางการ แล้วย้ายคนจริง — เมโมอินเทอร์เน็ต 1995 และอีเมลความปลอดภัย 2002 (กรณีที่ 5, 7)
7. เมื่อทุกคนบอกว่าต้องทำ ให้ถามว่ามีของจริงไหม — บทเรียน interactive TV (กรณีที่ 5)
8. กติกาและภาครัฐเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจเมื่อเราใหญ่ขึ้น — ยอมรับย้อนหลังว่า "ไม่มีออฟฟิศใน DC เป็นความผิดพลาด" (กรณีที่ 6)
9. ความไว้วางใจชนะฟีเจอร์เมื่อต้องเลือก (กรณีที่ 7)
10. ในตลาดแพลตฟอร์ม ความต่างเล็กน้อยกลายเป็นหายนะ — ต้องรีบชนะ ไม่ใช่ลอง (กรณีที่ 8)

ถ้าคุณทำธุรกิจแบบนี้ เรียนจากเขาเรื่องอะไร

ความผิดพลาดและข้อวิจารณ์

หุ้นส่วนกับ Paul Allen. Allen (ซึ่งลดบทบาทที่ Microsoft ราวปี 1982-1983 หลังวินิจฉัย Hodgkin lymphoma [30]) กล่าวหาใน Idea Man ว่าระหว่างที่เขาป่วย เขาเดินผ่านห้องของ Gates และได้ยิน Gates กับ Ballmer คุยกันเรื่องจะ "ลดสัดส่วนหุ้นของเขาให้เหลือเกือบศูนย์" และเขาเข้าไปขัดจังหวะ [12] Wikipedia อ้าง Allen ว่าเป็น "mercenary opportunism" ส่วน Gates "จำต่างออกไป" [24] Gates ยอมรับในวิดีโอว่ารู้สึกผิดที่ครั้งหนึ่งเคยขอสัดส่วนเกิน 60/40 และบอกว่าเขาเคยผลัก Allen ให้ทำงานนานขึ้นเสมอ [17] ผ่านผู้บรรยายของ 60 Minutes Gates ระบุว่าเป็นหุ้นส่วนที่เท่าเทียม และ Allen ควรได้เครดิตมากกว่าที่เป็น [12] ควรอ่านคำกล่าวหาเป็นคำของ Allen ฝ่ายเดียว

การใช้อำนาจเหนือตลาด. ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า Microsoft ผูกขาดและกีดกันคู่แข่ง [4][24] ศาลอุทธรณ์ยกคำสั่งแยกบริษัท แต่ไม่ได้ยกข้อเท็จจริง [33] ผู้วิจารณ์รายหนึ่งในวิกิมองว่าข้อตกลงสุดท้ายแทบไม่เปลี่ยนพฤติกรรม [33] ในปี 1996 Gates บอกว่าลูกค้า "ไม่ได้พึ่ง" Microsoft แม้ส่วนแบ่ง 70-90% [10] ขัดกับข้อวินิจฉัยของศาลว่าผู้ผลิตเครื่อง "ไม่มีทางเลือกจริง" [4]

สไตล์การบริหาร. รายงานในวิกิระบุว่าเขาเข้าถึงยาก ไม่รับโทรศัพท์ (ผู้บริหารในวงการ ปี 1981) ตะโกนใส่พนักงาน เช่น "that's the stupidest thing I've ever heard" และใช้การถามที่ยากขึ้นเรื่อย ๆ จนอีกฝ่ายยอมรับว่าไม่รู้ [24] ในเวลาเดียวกัน Joel Spolsky เล่าว่าเขาอ่านสเปก 500 หน้าข้ามคืนพร้อมโน้ตทุกหน้า [24]

คู่แข่งและตำนาน. ในงานเปิดตัว IBM PC ปี 1981 Gates พูดกับนักข่าวว่าบริษัทเอากำไร "กลับเข้าไปในบริษัท" แทนที่จะ "ซื้อเครื่องบินมาเล่นแบบคู่แข่งบางราย" ซึ่ง Wikiquote ตีความว่าเป็นการแซะ Kildall [23] และวิกิ Kildall ระบุว่าตำนานที่ว่า Kildall ไปบินเล่นแทนการประชุม IBM ได้รับการส่งเสริมจาก Gates และนักข่าวหลายคน [29]

พลาดเทคโนโลยี. Microsoft Bob "ขายผิดหวังมาก" ตามที่เขายอมรับ [11] ผู้ใช้ไม่ต้องการแท็บเล็ตปากกา (คำของผู้สื่อข่าว) ก่อน iPad [7] และมือถือ (กรณีที่ 8) นอกจากนี้ยังมีคำทำนายพลาดตามแหล่งรอง เช่น "Blu-ray คือฟอร์แมตกายภาพสุดท้าย" และ "สแปมจะหมดไปใน 2 ปี" [23]

ชีวิตส่วนตัวและภาพลักษณ์. เดือน มี.ค. 2020 เขาประกาศออกจากบอร์ด Microsoft และ Wall Street Journal รายงานปี 2021 ว่าเขาลาออกก่อนบอร์ดสอบสวนเสร็จเรื่องความสัมพันธ์ที่ไม่เหมาะสมกับพนักงานซึ่งบริษัทกฎหมายภายนอกเริ่มตรวจปลายปี 2019 [24] เขาและ Melinda ประกาศหย่าเมื่อ 3 พ.ค. 2021 [24] Gates ยอมรับว่าการไปพบ Jeffrey Epstein "เป็นความผิดพลาดใหญ่ที่ให้เครดิตกับเขา" (สิงหาคม 2021) [24] และให้ปากคำคณะกรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐ มิ.ย. 2026 ว่าการพบ Epstein "เป็นข้อผิดพลาดร้ายแรงในการตัดสินใจ" และปฏิเสธข้อกล่าวหาใน "ร่างอีเมล" ของ Epstein ซึ่งไม่ทราบว่าถูกส่งจริงและไม่มีหลักฐานยืนยัน [24] ข้อมูลช่วงปี 2025-2026 ในวิกิยังไม่ได้ตรวจกับสำนักข่าวต้นทางทีละชิ้น จึงเขียนเป็นคำบอกเล่าตามวิกิ รวมถึงรายงานว่า Warren Buffett ไม่บริจาคให้ Gates Foundation ในปี 2026 เพื่อรอผลการทบทวน [24]

ด้านมูลนิธิ. Foundation ถูกวิจารณ์เรื่องบทบาทต่อ Common Core ว่าเป็น "cronyist" และนักข่าว Tim Schwab กล่าวหาว่าเขาใช้เงินบริจาคให้สื่อเพื่อปกป้องภาพลักษณ์ ซึ่งบทความวิกิบันทึกเป็นข้อกล่าวหา [24] ขณะเดียวกันทฤษฎีสมคบคิดต่อ Gates (เช่น ไมโครชิปในวัคซีน) ถูกระบุว่าไม่มีมูล [24]

คลังคำคม

หมายเหตุ: คำพูดจากวิดีโอมาจากคำบรรยายอัตโนมัติ (ไทม์สแตมป์อยู่ในวงเล็บ) ผู้เขียนตัดคำซ้ำ เสียงอึกอัก (uh/um) และคำเติม "you know" เพื่อให้อ่านง่าย โดยไม่เปลี่ยนคำอื่น ส่วนการสะกด Ballmer ในต้นฉบับอัตโนมัติเป็น "Balmer" ได้แก้ให้ถูก ตัวเลข [n] คือหมายเลขในรายการแหล่งอ้างอิง และไฟล์ต้นฉบับอยู่ใน docs/research/sources/bill-gates/

การเริ่มต้นและความเร่งด่วน

• "I worried that they would realize I was just a student in a dorm and hang up on me. Instead they said: 'We're not quite ready, come see us in a month,' which was a good thing, because we hadn't written the software yet." ผมกลัวว่าเขาจะรู้ว่าผมเป็นแค่นักศึกษาในหอพักแล้ววางสาย แต่เขากลับบอกว่า "เรายังไม่พร้อม ให้มาใหม่ในหนึ่งเดือน" ซึ่งก็ดี เพราะเรายังไม่ได้เขียนซอฟต์แวร์ — สุนทรพจน์ Harvard 2007 [3][13]

• "it was the beginning and we knew it was the beginning and we wanted to be there at the forefront" มันคือจุดเริ่มต้น เรารู้ว่ามันคือจุดเริ่มต้น และเราอยากไปอยู่แนวหน้า — สัมภาษณ์ CBC 2025 (4:40) [5]

• "it was really the urgency to get out there and be the first one to put a BASIC on the microcomputer that caused me to drop out" ความเร่งด่วนที่จะออกไปเป็นคนแรกที่ทำ BASIC บนไมโครคอมพิวเตอร์ คือสิ่งที่ทำให้ผมลาออก — NBC Today 1984 (3:01) [18]

• "we had it in our mind that oh my God something was happening that other people weren't seeing" ในหัวเรามีความคิดว่า "โอ้โห มีบางอย่างกำลังเกิดที่คนอื่นไม่เห็น" — วิดีโอ "The origin story of Microsoft" 2025 (0:30) [16]

• "a computer on every desk and in every home" คอมพิวเตอร์บนทุกโต๊ะและในทุกบ้าน — Letterman 1995 (1:00) [19]

การเงิน ความเสี่ยง และการทำงานหนัก

• "I'm gonna have enough money in the bank to pay everyone's salary for a year, even if nobody pays me anything." ผมจะมีเงินในธนาคารพอจ่ายเงินเดือนทุกคนได้หนึ่งปี แม้ไม่มีใครจ่ายอะไรผมเลย — Bloomberg The Circuit 2025 (4:47) [7]

• "I'd always do this calculation of okay do I have enough money that if nobody pays me can I pay the employees for over a year" ผมคำนวณเสมอว่ามีเงินพอไหมที่ถ้าไม่มีใครจ่ายผม ผมจะจ่ายพนักงานได้เกินหนึ่งปี — Village Global 2019 (6:44) [8]

• "we're gonna price this stuff super, super low and make it available to everyone" เราจะตั้งราคาสินค้าให้ต่ำมาก ๆ แล้วทำให้ทุกคนเข้าถึงได้ — Bloomberg The Circuit 2025 (5:17) [7]

• "for Microsoft to be successful... we needed to be what I would call hardcore" ถ้า Microsoft จะสำเร็จ เราต้องเป็นสิ่งที่ผมเรียกว่า hardcore — Jay Shetty Podcast 2025 (1:32) [9]

• "I didn't believe in weekends I didn't believe in vacations" ผมไม่เชื่อเรื่องวันหยุดสุดสัปดาห์ ไม่เชื่อเรื่องวันพักร้อน — Village Global 2019 (9:52) [8]

• "so I don't recommend it" ผมจึงไม่แนะนำเลย (เขาพูดต่อจากเรื่องที่รู้ป้ายทะเบียนรถพนักงานทุกคน) — Village Global 2019 (9:52) [8]

• "I was pretty maniacal about Microsoft" ผมคลั่งไคล้ Microsoft มาก — Buffett & Gates กับ Charlie Rose 2017 (3:05) [20]

• "Who can afford to do professional work for nothing?" ใครจะมีปัญญาทำงานระดับมืออาชีพโดยไม่ได้อะไรเลย — An Open Letter to Hobbyists, 3 ก.พ. 1976 [1]

• "Nothing would please me more than being able to hire ten programmers and deluge the hobby market with good software." ไม่มีอะไรทำให้ผมดีใจกว่าการได้จ้างโปรแกรมเมอร์สิบคนแล้วท่วมตลาดนักเล่นด้วยซอฟต์แวร์ดี ๆ — An Open Letter to Hobbyists, 1976 [1]

คน หุ้นส่วน และการส่งต่อ

• "there's really only two people, Paul Allen and then later Steve Ballmer, who if I hadn't had them, the company might have never really succeeded much at all" มีจริง ๆ แค่สองคน คือ Paul Allen และต่อมา Steve Ballmer ที่ถ้าผมไม่มี บริษัทอาจไม่เคยสำเร็จเลย — NDTV 2025 (0:31) [17]

• "there wasn't going to be a company unless I dropped out and started to do all these things" จะไม่มีบริษัทเลย ถ้าผมไม่ลาออกและเริ่มลงมือทำสิ่งเหล่านี้ — NDTV 2025 (1:04) [17]

• "a nice mix of young naive over-optimistic people... and then the adults who could ask us to think twice before we did three crazy things per day" ส่วนผสมที่ดีของคนหนุ่มสาวไร้เดียงสามองโลกในแง่ดีเกินไป กับผู้ใหญ่ที่ขอให้เราคิดสองรอบก่อนทำเรื่องบ้า ๆ สามอย่างต่อวัน — Village Global 2019 (8:19) [8]

ความล้มเหลวและการเรียนรู้

• "the greatest mistake ever is the whatever mismanagement I engaged in that caused Microsoft not to be what Android is" ความผิดพลาดที่ใหญ่ที่สุดคือการบริหารผิดพลาดแบบไหนก็ตามที่ทำให้ Microsoft ไม่ได้เป็นอย่างที่ Android เป็น — Village Global 2019 (11:23) [8]

• "it really is winner-take-all" มันเป็นตลาดผู้ชนะกินรวบจริง ๆ — Village Global 2019 (11:53) [8]

• "if you're there with half as many apps or 90% as many apps you're on your way to complete doom" ถ้าคุณมีแอปแค่ครึ่งหนึ่งหรือ 90% ของอีกฝั่ง คุณกำลังเดินสู่หายนะโดยสมบูรณ์ — Village Global 2019 (11:53) [8]

• "we were so successful by the late 90s that we got into antitrust and in retrospect we could have handled that better" ปลายทศวรรษ 1990 เราประสบความสำเร็จมากจนเข้าสู่คดีผูกขาด และย้อนมองไปเราจัดการได้ดีกว่านี้ — Jay Shetty Podcast 2025 (48:06) [9]

• "I used to brag that I didn't have an office in DC ... Well, that was a mistake." ผมเคยโอ้อวดว่าไม่มีออฟฟิศใน DC... นั่นเป็นความผิดพลาด — Jay Shetty Podcast 2025 (48:06) [9]

• "whenever the technology companies get into a frenzy it's worthwhile for people to stand back and say look, is there really something valid here" เมื่อบริษัทเทคโนโลยีเข้าสู่ความคลั่ง ก็ควรถอยออกมาแล้วถามว่ามีอะไรที่ถูกต้องจริงไหม — Charlie Rose 1996 (27:43) [10]

• "the high technology business is not one where you get to take your future for granted" ธุรกิจเทคโนโลยีไม่ใช่ที่ที่คุณจะถือว่าอนาคตเป็นของแน่นอนได้ — Charlie Rose 1996 (39:43) [10]

• "if we don't do the right thing in this next year ... someone else will come along and do that" ถ้าเราไม่ทำสิ่งที่ถูกต้องในปีหน้า คนอื่นจะมาทำแทน — Charlie Rose 1996 (40:14) [10]

• "take Windows which we bet our company on everybody doubted that would succeed IBM did not support us in that" ยกตัวอย่าง Windows ที่เราเดิมพันบริษัท ทุกคนสงสัยว่าจะสำเร็จ IBM ก็ไม่สนับสนุนเรา — Charlie Rose 1996 (19:36) [10]

• "I don't think anyone can control Java. It's like saying controlling BASIC or COBOL" ผมไม่คิดว่าใครควบคุม Java ได้ มันเหมือนพูดว่าควบคุม BASIC หรือ COBOL — deposition 1998 ตามคลิปไฮไลต์ (15:06) [14]

ผลิตภัณฑ์ ลูกค้า และความไว้วางใจ

• "So now, when we face a choice between adding features and resolving security issues, we need to choose security." ดังนั้นตอนนี้ เมื่อเราต้องเลือกระหว่างเพิ่มฟีเจอร์กับแก้ปัญหาความปลอดภัย เราต้องเลือกความปลอดภัย — อีเมล Trustworthy Computing ถึงพนักงานทุกคน 15 ม.ค. 2002 [2]

• "Trustworthy Computing is computing that is as available, reliable and secure as electricity, water services and telephony." Trustworthy Computing คือคอมพิวเตอร์ที่พร้อมใช้ เชื่อถือได้ และปลอดภัยเท่าไฟฟ้า น้ำประปา และโทรศัพท์ — อีเมลเดียวกัน 2002 [2]

• "Flaws in a single Microsoft product, service or policy not only affect the quality of our platform and services overall, but also our customers' view of us as a company." ข้อบกพร่องในผลิตภัณฑ์ บริการ หรือนโยบายเดียวของ Microsoft ไม่ได้กระทบแค่คุณภาพโดยรวม แต่ยังกระทบมุมมองของลูกค้าที่มีต่อบริษัท — อีเมลเดียวกัน 2002 [2]

• "new competitor 'born' on the Internet" คู่แข่งใหม่ที่ "ถือกำเนิด" บนอินเทอร์เน็ต — เมโม The Internet Tidal Wave 26 พ.ค. 1995 (ตามที่ศาลคัดไว้) [4]

• "First we need to offer a decent client," but "this alone won't get people to switch away from Netscape." ก่อนอื่นเราต้องมีไคลเอนต์ที่ดีพอ แต่ลำพังเท่านี้ไม่ทำให้คนเลิกใช้ Netscape — เมโมเดียวกัน (ตามที่ศาลคัดไว้) [4]

ชีวิตและการให้

• "The barrier to change is not too little caring; it is too much complexity." อุปสรรคของการเปลี่ยนแปลงไม่ใช่การใส่ใจน้อยเกินไป แต่คือความซับซ้อนที่มากเกินไป — สุนทรพจน์ Harvard 2007 [3]

• "reducing inequity is the highest human achievement." การลดความเหลื่อมล้ำคือความสำเร็จสูงสุดของมนุษย์ — สุนทรพจน์ Harvard 2007 [3]

• "I did the best of everyone who failed." ผมทำได้ดีที่สุดในบรรดาคนที่ล้มเหลว — สุนทรพจน์ Harvard 2007 (ล้อตัวเองเรื่องลาออก) [3]

คำคมจากแหล่งรอง (Wikiquote ระบุที่มา แต่ยังไม่ได้เปิดต้นฉบับ)

• "Success is a lousy teacher. It seduces smart people into thinking they can't lose." ความสำเร็จเป็นครูที่แย่ มันล่อให้คนฉลาดเชื่อว่าตัวเองแพ้ไม่ได้ — The Road Ahead (1995) ตาม [23]

• "Your most unhappy customers are your greatest source of learning." ลูกค้าที่ไม่พอใจที่สุดของคุณคือแหล่งเรียนรู้ที่ดีที่สุด — Business @ the Speed of Thought (1999) ตาม [23]

• "Sometimes we do get taken by surprise. For example, when the Internet came along, we had it as a fifth or sixth priority." บางครั้งเราก็ถูกเซอร์ไพรส์ เช่นตอนอินเทอร์เน็ตมา เรามีมันเป็นลำดับที่ห้าหรือหก — สุนทรพจน์ที่ University of Washington ผ่าน CNET 2 ก.ค. 1998 ตาม [23]

• "There's only one trick in software, and that is using a piece of software that's already been written." ซอฟต์แวร์มีเคล็ดลับเดียว คือใช้ซอฟต์แวร์ที่มีคนเขียนไว้แล้ว — Electronics magazine (1989) ตาม [23]

• "Before Paul and I started the company, we had been involved in some large-scale software projects that were real disasters... We swore to ourselves that we would do better." ก่อนที่ผมกับ Paul จะตั้งบริษัท เราเคยร่วมโครงการซอฟต์แวร์ขนาดใหญ่ที่เป็นหายนะ... เราสาบานว่าจะทำให้ดีกว่านี้ — Programmers at Work (1986) ตาม [23]

• "If something is expensive to develop, and somebody's not going to get paid, it won't get developed. So you decide: Do you want software to be written, or not?" ถ้าสิ่งหนึ่งพัฒนาแพงและไม่มีใครได้เงิน มันก็จะไม่ถูกพัฒนา คุณจึงต้องตัดสินใจว่าอยากให้ซอฟต์แวร์ถูกเขียนหรือไม่ — 80 Microcomputing (1980) ตาม [23]

• "As long as they are going to steal it, we want them to steal ours. They'll get sort of addicted, and then we'll somehow figure out how to collect sometime in the next decade." ถ้าเขาจะขโมย เราอยากให้ขโมยของเรา พวกเขาจะติด แล้วเราจะหาวิธีเก็บเงินในทศวรรษหน้า — พูดถึงตลาดจีน สุนทรพจน์ที่ University of Washington ผ่าน CNET 1998 ตาม [23]

• "It's easier for our software to compete with Linux when there's piracy than when there's not." ซอฟต์แวร์ของเราแข่งกับ Linux ได้ง่ายกว่าเมื่อมีการละเมิดลิขสิทธิ์ มากกว่าตอนไม่มี — Fortune 17 ก.ค. 2007 ตาม [23]

• "We've done some good work, but all of these products become obsolete so fast... It will be some finite number of years, and I don't know the number — before our doom comes." เราทำงานดีมาบ้าง แต่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ล้าสมัยเร็วมาก... อีกสักกี่ปีไม่รู้ ก่อนหายนะของเราจะมาถึง — Forbes Greatest Business Stories of All Time (1997) ตาม [23]

• "Understand that this is the last physical format there will ever be." จงเข้าใจว่านี่คือฟอร์แมตกายภาพสุดท้ายที่จะมี (พูดถึง Blu-ray) — The Daily Princetonian (14 ต.ค. 2005) ตาม [23] (คำทำนายที่พลาด)

• "Spam will be a thing of the past in two years' time." สแปมจะกลายเป็นอดีตภายในสองปี — BBC News (24 ม.ค. 2004) ตาม [23] (คำทำนายที่พลาด)

• "Intellectual property has the shelf life of a banana." ทรัพย์สินทางปัญญามีอายุเก็บเท่ากล้วย — Wall Street Journal (29 ธ.ค. 2011) ตาม [23]

• "People will say a lot of things about me when I die, but I am determined that 'he died rich' will not be one of them." ตอนผมตาย คนจะพูดอะไรเกี่ยวกับผมมากมาย แต่ผมตั้งใจว่าจะไม่มีใครพูดว่า "เขาตายแบบรวย" — Gates Notes 8 พ.ค. 2025 ตาม [23]

คำคมที่แพร่หลายแต่ยังไม่ยืนยันที่มา

• "640K ought to be enough for anybody." — Gates ปฏิเสธเองว่าไม่เคยพูด (Bloomberg 19 ม.ค. 1996 และ U.S. News 20 ส.ค. 2001) Wikiquote ระบุว่ารูปแบบแรกสุดคือบทความ InfoWorld เม.ย. 1985 ซึ่งเป็นประโยคอื่น ("ตอนเรากำหนดเพดาน PC-DOS ที่ 640K เราคิดว่าไม่มีใครต้องการหน่วยความจำมากขนาดนั้น") และไม่ระบุที่มาของต้นฉบับ [23] ส่วนที่ Gates พูดเองในสุนทรพจน์ปี 1989 คือเขารู้สึกว่า 640K จะเพียงพอสัก "10 ปี" แต่ราว 6 ปีก็เริ่มเป็นปัญหาจริง [23]
• "Life is not fair. Get used to it... Be nice to nerds. Chances are you'll end up working for one." — แพร่หลายว่าเป็นคำของ Gates แต่ Wikiquote ระบุว่าอิงจากรายการของ Charles J. Sykes [23]
• "If you're born poor it's not your fault, but if you die poor it's your fault." — ไม่มีแหล่งที่มา และขัดกับพื้นฐานครอบครัวและพันธกิจของ Foundation ตามที่ Wikiquote ชี้ [23]
• "Choose a lazy person to do a hard job. Because a lazy person will find an easy way to do it." — มีรูปแบบเก่ากว่านั้นของ Clarence Bleicher (1947) [23]
• "I see little commercial potential for the internet for the next 10 years." — อ้างว่าพูดที่ COMDEX พ.ย. 1994 แต่ Wikiquote อ้างจากหนังสือเดนมาร์กปี 2009 เท่านั้น ไม่พบแหล่งปฐมภูมิ ขณะที่เมโมปี 1995 และสัมภาษณ์ปี 1996 ของเขาไปในทิศตรงกันข้าม [23][10]
• "We overestimate what we can do in one year and underestimate what we can do in ten" — ผู้ดำเนินรายการ Jay Shetty บอกว่าเป็นคำที่ Gates "ชอบ" และเขาไม่ได้โต้แย้ง แต่ไม่ได้ให้ที่มาของประโยค (3:02) [9] จึงยังไม่ระบุว่าต้นฉบับมาจากหนังสือหรือสัมภาษณ์ใด
• "Microsoft's early mobile strategy was clearly a mistake. ... We didn't miss cellphones, but the way that we went about it didn't allow us to get the leadership." — อ้างว่ามาจากกุมภาพันธ์ 2013 ใน Wikiquote ไม่ระบุสื่อที่ตรวจได้ [23] (ทิศทางเดียวกับ "greatest mistake ever" ปี 2019 ที่ตรวจได้ใน [8])

แหล่งอ้างอิง

1. An Open Letter to Hobbyists — Bill Gates, Micro-Soft (ข้อความจาก Wikisource), 3 ก.พ. 1976 — จดหมาย — https://en.wikisource.org/wiki/Open_Letter_to_Hobbyists — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/01-letter-open-letter-hobbyists.md
2. Bill Gates: Trustworthy Computing (อีเมลถึงพนักงานทุกคน 15 ม.ค. 2002) — Bill Gates, WIRED, 17 ม.ค. 2002 — จดหมาย — https://www.wired.com/2002/01/bill-gates-trustworthy-computing/ — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/02-letter-trustworthy-computing-2002.md
3. Remarks of Bill Gates, Harvard Commencement 2007 — Bill Gates, Harvard Gazette, 7 มิ.ย. 2007 — สุนทรพจน์ — https://news.harvard.edu/gazette/story/2007/06/remarks-of-bill-gates-harvard-commencement-2007/ — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/03-speech-harvard-2007-text.md
4. U.S. v. Microsoft: Court's Findings of Fact (Civil Action 98-1232) — ศาลแขวงสหรัฐ D.C. (ผู้พิพากษา T. P. Jackson), US DOJ, 5 พ.ย. 1999 — เว็บไซต์ทางการ — https://www.justice.gov/atr/us-v-microsoft-courts-findings-fact — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/04-official-doj-findings-of-fact.md
5. Bill Gates's source code — CBC News: The National, 8 ก.พ. 2025 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=3PdnwuarM-c — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/05-video-cbc-source-code-2025.md
6. Bill Gates on 'Source Code My Beginnings' – childhood, Microsoft, and legacy — The Australian, 1 ก.พ. 2025 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=lFF02elUEUo — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/06-video-australian-source-code-2025.md
7. Bill Gates, Satya Nadella & Steve Ballmer on Microsoft in the AI Era | The Circuit with Emily Chang — Bloomberg Originals, เม.ย. 2025 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=egeqfUGiETY — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/07-video-bloomberg-circuit-msft50-2025.md
8. Bill Gates on Startups, Investing and Solving The World's Hardest Problems — Village Global, 21 มิ.ย. 2019 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=W5g4sPi1wd4 — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/08-video-village-global-2019.md
9. BILL GATES REVEALS: "I Was Wrong About Success…" — Jay Shetty Podcast, 3 ก.พ. 2025 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=pBRSZBtirAk — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/09-video-jay-shetty-2025.md
10. Bill Gates 1996 interview — Charlie Rose (อัปโหลดโดย zarjesve), 25 พ.ย. 1996 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=M1EsIusQJQM — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/10-video-charlie-rose-1996.md
11. Wired Interviews Bill Gates 1996 — Wired (อัปโหลดโดย Kevin Kelly), 1996 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=VFFlO7yBIBM — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/11-video-wired-1996.md
12. Paul Allen on Gates, Microsoft — CBS News (60 Minutes), เม.ย. 2011 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=4IM0SvIiMI4 — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/12-video-cbs-paul-allen-2011.md
13. Bill Gates Harvard Commencement Address 2007 — Harvard University, 7 มิ.ย. 2007 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=zPx5N6Lh3sw — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/13-video-harvard-2007.md
14. Bill Gates - Microsoft Antitrust Deposition - Highlights — Joe John (ตัดต่อจากคลิป deposition 1998), อัปโหลด 2018 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=gRelVFm7iJE — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/14-video-antitrust-deposition-highlights.md
15. Old School Bill Gates with the Altair 8800 (1994) — Every Bill Gates Video (จากสารคดี History of Microsoft), 1994 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=lMh5YX9siu8 — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/15-video-altair-history-1994.md
16. The origin story of Microsoft — Bill Gates (ช่อง YouTube ทางการ), 2 เม.ย. 2025 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=gDWCSeaeeJE — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/16-video-origin-story-2025.md
17. Bill Gates On Working With Paul Allen — NDTV, 4 ก.พ. 2025 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=mAuh8hGdFZk — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/17-video-ndtv-gates-allen-6040-2025.md
18. From 1984: Bill Gates talks Microsoft early days — TODAY (NBC), 1984 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=zZrgVG2k8vU — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/18-video-today-nbc-1984.md
19. Bill Gates Explains the Internet to Dave (1995) — Letterman, 1995 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=fs-YpQj88ew — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/19-video-letterman-1995.md
20. Warren Buffett And Bill Gates interview on success (Charlie Rose, Columbia) — Financial Freedom Forum (อัปโหลดซ้ำ), 11 ก.ค. 2017 — วิดีโอ — https://www.youtube.com/watch?v=-mYwg2FAKoE — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/20-video-buffett-gates-charlie-rose-2017.md
21. Source Code: My Beginnings by Bill Gates review – refreshingly frank — Steven Poole, The Guardian, 31 ม.ค. 2025 — บทความ — https://www.theguardian.com/books/2025/jan/31/source-code-my-beginnings-by-bill-gates-review-refreshingly-frank — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/21-article-guardian-source-code-review.md
22. As a Kid, Bill Gates Sneaked Out His Window at Night — to Write Code — Jennifer Szalai, The New York Times, 30 ม.ค. 2025 — บทความ (ได้เฉพาะส่วนต้น) — https://www.nytimes.com/2025/01/30/books/review/source-code-bill-gates.html — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/22-article-nyt-source-code-review.md
23. Bill Gates - Wikiquote — ผู้ร่วมเขียน Wikiquote, ปรับปรุงต่อเนื่อง — วิกิ — https://en.wikiquote.org/wiki/Bill_Gates — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/23-wiki-wikiquote-bill-gates.md
24. Bill Gates — ผู้ร่วมเขียน Wikipedia, ปรับปรุงต่อเนื่อง (ข้อมูล ณ พ.ย. 2026) — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Bill_Gates — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/24-wiki-bill-gates.md
25. 86-DOS — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/86-DOS — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/25-wiki-86-dos.md
26. MS-DOS — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/MS-DOS — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/26-wiki-ms-dos.md
27. An Open Letter to Hobbyists — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/An_Open_Letter_to_Hobbyists — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/27-wiki-open-letter-hobbyists.md
28. Altair BASIC — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Altair_BASIC — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/28-wiki-altair-basic.md
29. Gary Kildall — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Gary_Kildall — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/29-wiki-gary-kildall.md
30. Paul Allen — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Allen — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/30-wiki-paul-allen.md
31. Steve Ballmer — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Ballmer — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/31-wiki-steve-ballmer.md
32. Browser wars — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Browser_wars — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/32-wiki-browser-wars.md
33. United States v. Microsoft Corp. — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_v._Microsoft_Corp. — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/33-wiki-us-v-microsoft.md
34. Windows Phone — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Windows_Phone — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/34-wiki-windows-phone.md
35. Microsoft Mobile — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Microsoft_Mobile — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/35-wiki-microsoft-mobile.md
36. Trustworthy computing — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Trustworthy_computing — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/36-wiki-trustworthy-computing.md
37. History of Microsoft — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Microsoft — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/37-wiki-history-of-microsoft.md
38. Microsoft — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Microsoft — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/38-wiki-microsoft.md
39. Source Code (memoir) — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Source_Code:_My_Beginnings — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/39-wiki-source-code-memoir.md
40. Facts About Microsoft (timeline) — Microsoft News Center — เว็บไซต์ทางการ — https://news.microsoft.com/facts-about-microsoft/ — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/40-official-microsoft-timeline.md
41. Satya Nadella — Wikipedia — วิกิ — https://en.wikipedia.org/wiki/Satya_Nadella — ไฟล์: docs/research/sources/bill-gates/41-wiki-satya-nadella.md